क्षेत्र १०
प्रकाशिकी
प्रकाशका किरण, ऐना र लेन्स
प्रकाशिकी प्रकाशसँग सम्बन्धित छ: प्रकाश कसरी सीधा रेखामा यात्रा गर्छ, ऐनाबाट फर्किन्छ र सिसा वा पानीभित्र पस्दा मोडिन्छ। लेन्स र ऐनाहरूले यिनै नियमहरू प्रयोग गरेर क्यामेरा, चस्मा र दूरबीनमा प्रतिबिम्ब बनाउँछन्।
कसका लागि उपयुक्त
कोण र छायासँग सम्बन्धित पजल मन पराउने बालबालिका, र चस्मा, क्यामेरा र इन्द्रेणीबारे जिज्ञासु जो कोही।
तपाईं के सिक्नुहुनेछ
- प्रकाश कसरी किरणका रूपमा यात्रा गर्छ र छाया बनाउँछ
- ऐनाले प्रकाशलाई कसरी परावर्तन गर्छ: आपतन कोण (पस्ने कोण) परावर्तन कोण (निस्कने कोण) सँग बराबर हुन्छ
- प्रकाश सिसा वा पानीभित्र पस्दा किन मोडिन्छ (अपवर्तन)
- लेन्सहरूले प्रकाशलाई कसरी एकै ठाउँमा जम्मा गर्छन् वा फैलाउँछन् र प्रतिबिम्ब बनाउँछन्
प्रयोगका उदाहरणहरू
-
प्रकाशको किरणलाई ऐनातर्फ सोझ्याउनुहोस् र फर्किनुअघि र फर्किएपछिका कोणहरू नाप्नुहोस्।
-
सिसाको ब्लकभित्र किरण पठाउनुहोस् र त्यसको दिशा कसरी बदलिन्छ हेर्नुहोस्।
-
अप्टिकल बेन्च (लेन्स सार्ने नापसहितको पटरी) मा लेन्सलाई सार्दै जानुहोस् र प्रतिबिम्ब कहाँ स्पष्ट हुन्छ पत्ता लगाउनुहोस्।
तपाईंले बनाउन सक्ने कुराहरू
-
दुई वटा ऐना भएको पेरिस्कोप
-
आवर्धक लेन्स (म्याग्निफाइङ ग्लास) को व्यवस्था
-
लेन्स र पर्दा भएको नमुना क्यामेरा
यी उदाहरणहरूले यस क्षेत्रमा कस्तो किसिमको काम हुन्छ भन्ने देखाउँछन्। प्रकाशित पाठहरू यसभन्दा फरक हुन सक्छन्।
सिमुलेसनले के-के सरल बनाउँछ
- प्रकाशलाई मुख्यतया किरणका रूपमा लिइन्छ (किरण प्रकाशिकी); व्यतिकरण र विवर्तनजस्ता तरंग प्रभावहरू यी पाठहरूको दायराभन्दा बाहिर छन्।
- लेन्स र ऐनाहरू आदर्श आकारका हुन्छन्; वास्तविक लेन्समा खोटहरू हुन्छन् र तिनले रङहरूलाई धमिलो बनाउन सक्छन्।
हरेक सिमुलेसनले वास्तविकतालाई सरल बनाउँछ। यसले त्यो कसरी गर्छ भनेर बुझ्नु इन्जिनियरिङ सिक्ने कामकै एउटा भाग हो।
विद्यालयका विषयहरूसँगको सम्बन्ध
भौतिक विज्ञान (प्रकाश), गणित (कोण र ज्यामिति), जीवविज्ञान (आँखा), कला र फोटोग्राफी
अन्य क्षेत्रहरूसँगको सम्बन्ध
प्रकाशिकी विद्युत् परिपथसँग (प्रकाशका स्रोत र सेन्सर), संरचना र सामग्रीसँग (सिसा र पारदर्शिता) तथा रोबोटिक्ससँग (क्यामेरा र प्रकाश सेन्सर) जोडिन्छ।
जानिराख्नुहोस्
तपाईंको आँखामा पनि लेन्स हुन्छ: क्यामेराको लेन्सले आफ्नो सेन्सरमा प्रकाश केन्द्रित गरेजस्तै यसले आँखाको पछाडिको भागमा प्रकाश केन्द्रित गर्छ।