Maes 09
Peirianneg thermol
Sut mae gwres yn symud, a sut i'w gadw i mewn neu allan
Mae peirianneg thermol yn ymwneud â gwres: sut mae'n llifo o bethau cynhesach i bethau oerach, a sut mae peirianwyr yn defnyddio deunyddiau, ynysiad thermol a siâp i gadw cartref yn gynnes, diod yn oer neu beiriant rhag gorboethi.
I bwy mae'n addas
Plant sy'n meddwl tybed pam mae llwy fetel yn poethi mewn te, a dysgwyr sy'n hoffi arbrofion gyda deunyddiau bob dydd.
Beth fyddwch chi'n ei ddysgu
- Sut mae gwres yn llifo o gorff cynhesach i un oerach
- Pam mae rhai deunyddiau'n dargludo gwres yn dda a rhai eraill yn ynysyddion gwres
- Pa mor gyflym mae pethau'n cynhesu ac yn oeri, a beth mae hynny'n dibynnu arno
- Sut mae peirianwyr yn dewis deunyddiau yn ôl eu priodweddau thermol
Enghreifftiau o arbrofion
-
Cynheswch un pen o rodenni wedi'u gwneud o ddeunyddiau gwahanol a chymharwch pa mor gyflym mae'r pen arall yn cynhesu.
-
Lapiwch gwpan rhithwir mewn gwahanol haenau ynysu thermol a gwelwch am ba hyd mae'r ddiod yn aros yn boeth.
-
Newidiwch drwch wal a chymharwch faint o wres sy'n mynd trwyddi.
Pethau y gallwch eu hadeiladu
-
Bocs bwyd ag ynysiad thermol da
-
Wal sy'n cadw ystafell yn gynnes
-
Sinc gwres syml ar gyfer rhan electronig
Mae'r enghreifftiau hyn yn dangos y math o waith sydd yn y maes hwn. Gall y gwersi a gyhoeddir fod yn wahanol.
Beth mae'r efelychiad yn ei symleiddio
- Mae trosglwyddo gwres yn cael ei gyfrifo gyda modelau addysgu wedi'u symleiddio ac ychydig o briodweddau ar gyfer pob deunydd.
- Mae aer sy'n symud a golau'r haul wedi'u symleiddio; mae adeiladau a pheiriannau go iawn yn fwy cymhleth ac mae angen gwiriadau proffesiynol arnyn nhw.
Mae pob efelychiad yn symleiddio realiti. Mae gwybod sut mae'n gwneud hynny yn rhan o ddysgu peirianneg.
Cysylltiadau â phynciau ysgol
Ffiseg (gwres a thymheredd), cemeg (deunyddiau), daearyddiaeth (hinsawdd), dylunio a thechnoleg
Cysylltiadau â meysydd eraill
Mae peirianneg thermol yn cysylltu â strwythurau a deunyddiau, â chylchedau trydanol (mae rhannau'n cynhesu) ac â systemau rheoli (thermostatau).
Gwerth gwybod
Mae fflasg wactod yn cadw diodydd yn boeth neu'n oer am ei bod yn arafu pob ffordd y gall gwres deithio.