Maes 02
Cylchedau trydanol
Sut mae cerrynt trydanol yn llifo, a sut i'w reoli
Mae cylchedau trydanol yn rhoi pŵer i oleuadau, ffonau a moduron. Yma, rydych chi'n dysgu beth sy'n gwneud i gerrynt lifo a sut i'w ddefnyddio'n ddiogel.
I bwy mae'n addas
Plant sy'n chwilfrydig am fatrïau, lampau a switshis, a dysgwyr sy'n paratoi ar gyfer electroneg.
Beth fyddwch chi'n ei ddysgu
- Beth yw foltedd, cerrynt a gwrthiant
- Pam mae'n rhaid i gylched fod yn gaeedig er mwyn i gerrynt lifo
- Y gwahaniaeth rhwng cysylltiadau cyfres a chysylltiadau paralel
- Pam mae angen y cerrynt cywir ar gydrannau: dim rhy ychydig, dim gormod
Enghreifftiau o arbrofion
-
Goleuwch LED a dewiswch wrthydd sy'n ei gadw'n ddiogel.
-
Cysylltwch ddwy lamp mewn cyfres, yna yn baralel, a chymharwch eu disgleirdeb.
-
Ychwanegwch switsh a dewch o hyd i'r lle iawn i'w roi er mwyn rheoli'r gylched gyfan.
Pethau y gallwch eu hadeiladu
-
Fflachlamp gyda switsh
-
Golau nos
-
Larwm syml gyda swnyn
Mae'r enghreifftiau hyn yn dangos y math o waith sydd yn y maes hwn. Gall y gwersi a gyhoeddir fod yn wahanol.
Rhowch gynnig ar fodel bach
Mae'r modelau bach hyn yn rhedeg yma yn eich porwr ac yn dal i weithio all-lein unwaith y bydd y dudalen wedi llwytho. Modelau addysgu wedi'u symleiddio ydyn nhw, nid rhaglen efelychu MEKALUMI.
Cadwch yr LED yn ddiogel
Dewiswch fatri a gwrthydd, yna trowch y switsh ymlaen. Gyda rhy ychydig o gerrynt, mae'r LED yn aros yn dywyll. Gyda gormod, gallai LED go iawn losgi allan.
- Cerrynt
- 11.4 mA
- LED
- Yn disgleirio'n ddiogel.
Mae gwrthydd yn cyfyngu ar y cerrynt. Mae deddf Ohm yn dweud wrthych faint: cerrynt = (foltedd y batri − foltedd yr LED) ÷ gwrthiant.
Model: batri delfrydol; LED coch â gostyngiad foltedd sefydlog o 2 V, yn ddiogel hyd at tua 20 mA.
Beth mae'r efelychiad yn ei symleiddio
- Mae batrïau a gwifrau'n aml yn cael eu trin fel pe baen nhw'n ddelfrydol, ond mae batrïau go iawn yn colli eu gwefr ac mae gwifrau go iawn yn cynhesu.
- Mae rhannau wedi'u hefelychu yn union yr un fath; mae rhannau go iawn ychydig yn wahanol i'w gilydd.
Mae pob efelychiad yn symleiddio realiti. Mae gwybod sut mae'n gwneud hynny yn rhan o ddysgu peirianneg.
Cysylltiadau â phynciau ysgol
Ffiseg, mathemateg (deddf Ohm), technoleg
Cysylltiadau â meysydd eraill
Mae cylchedau'n arwain at resymeg ddigidol, dylunio PCB, awtomeiddio a roboteg.
Gwerth gwybod
Mae'n ddiogel archwilio cylchedau rhithwir. Mae trydan o socedi'r wal yn beryglus: peidiwch byth ag arbrofi ag ef.