01-soha
Mexanika
Kuchlar, harakat va energiya: har bir mashina asosidagi qoidalar
Mexanika jismlar nima uchun harakatlanishi, tezlashishi, sekinlashishi yoki tinch turishini tushuntiradi. U deyarli har bir mashinaning asosidir.
Kimga mos keladi
Endi boshlayotgan har bir kishi uchun: narsalarni itarish, tortish, dumalatish va koʻtarishni yaxshi koʻradigan hamda ular nima uchun harakatlanishini bilishni istaydigan bolalar.
Nimalarni oʻrganasiz
- Kuch nima va kuchlar qanday qoʻshiladi
- Ishqalanish qanday yordam beradi va qanday xalaqit beradi
- Richaglar, bloklar va qiya tekisliklar ishni qanday osonlashtiradi
- Energiya bir turdan boshqa turga qanday aylanadi
Tajriba namunalari
-
Aravachani turli burchakdagi qiya tekisliklardan dumalatib tushiring va uning tezligini solishtiring.
-
Richagning tayanch nuqtasini suring va yukni koʻtaradigan eng kichik kuchni toping.
-
Jism ostidagi sirtni oʻzgartiring va ishqalanish uning harakatini qanday oʻzgartirishini kuzating.
Yasashingiz mumkin boʻlgan narsalar
-
Aravacha va toʻxtatgichli qiya tekislik
-
Ogʻir yukni koʻtaradigan richag
-
Oddiy bloklar tizimi
Bu misollar ushbu sohadagi ishlar qanday boʻlishini koʻrsatadi. Eʼlon qilinadigan darslar bulardan farq qilishi mumkin.
Kichik modelni sinab koʻring
Bu kichik modellar shu yerning oʻzida, brauzeringizda ishlaydi va sahifa yuklangandan keyin oflayn (internetsiz) ham ishlashda davom etadi. Ular soddalashtirilgan oʻquv modellari, MEKALUMI simulyatsiya tizimi (hisoblaydigan dastur) emas.
Maslahat: chap gʻildirakni sudrab, uni qoʻlda aylantiring.
Tishli uzatma
Har bir gʻildirakdagi tishlar sonini oʻzgartiring. Tezlik va aylantiruvchi kuch qanday oʻzgarishini kuzating.
- Uzatish nisbati
- 1 : 2
- Chiqish tezligi
- 15 ayl/min · 2 marta sekinroq
- Aylantiruvchi kuch
- × 2
- Yoʻnalish
- Motorga teskari
Kichik gʻildirak katta gʻildirakni aylantirganda, katta gʻildirak sekinroq, lekin kattaroq kuch bilan aylanadi. Bu gʻoyadan chigʻirlar, velosipedlar va soatlarda foydalaniladi.
Model: ishqalanish va sirpanishsiz ideal tishli gʻildiraklar. Motorning aylanish tezligi: 30 ayl/min.
Simulyatsiya nimalarni soddalashtiradi
- Jismlar odatda mutlaq qattiq deb hisoblanadi: ular pachoqlanmaydi, yorilmaydi va yeyilmaydi.
- Ishqalanish va havo qarshiligi oddiy formulalarga boʻysunadi; haqiqiy dunyo ancha murakkabroq.
Har qanday simulyatsiya haqiqatni soddalashtiradi. Buni qanday qilishini bilish muhandislikni oʻrganishning bir qismidir.
Maktab fanlari bilan bogʻliqlik
Fizika, matematika (burchaklar va nisbatlar), sport
Boshqa sohalar bilan bogʻliqlik
Mexanika kinematika, konstruksiyalar va robototexnika uchun asos boʻladi.
Bilish foydali
Aytishlaricha, Arximed: «Yetarlicha uzun richag va turadigan joy boʻlsa, Yerni ham joyidan qoʻzgʻata olaman», degan ekan.