Maes 01
Mecaneg
Grymoedd, mudiant ac egni: y rheolau y tu ôl i bob peiriant
Mae mecaneg yn esbonio pam mae pethau'n symud, yn cyflymu, yn arafu neu'n aros yn llonydd. Dyma sylfaen bron bob peiriant.
I bwy mae'n addas
Pawb sy'n dechrau arni: plant sy'n hoffi gwthio, tynnu, rholio a chodi pethau ac sydd eisiau gwybod pam maen nhw'n symud.
Beth fyddwch chi'n ei ddysgu
- Beth yw grym a sut mae grymoedd yn cyfuno
- Sut mae ffrithiant yn helpu, a sut mae'n mynd yn y ffordd
- Sut mae liferi, pwlïau a rampiau yn gwneud gwaith yn haws
- Sut mae egni'n newid o un ffurf i ffurf arall
Enghreifftiau o arbrofion
-
Rholiwch gert i lawr rampiau ar onglau gwahanol a chymharwch y buanedd.
-
Symudwch golyn lifer a dewch o hyd i'r grym lleiaf sy'n codi llwyth.
-
Newidiwch yr arwyneb o dan floc a gwelwch sut mae ffrithiant yn newid ei fudiant.
Pethau y gallwch eu hadeiladu
-
Ramp gyda chert ac atalfa
-
Lifer sy'n codi llwyth trwm
-
System syml o bwlïau
Mae'r enghreifftiau hyn yn dangos y math o waith sydd yn y maes hwn. Gall y gwersi a gyhoeddir fod yn wahanol.
Rhowch gynnig ar fodel bach
Mae'r modelau bach hyn yn rhedeg yma yn eich porwr ac yn dal i weithio all-lein unwaith y bydd y dudalen wedi llwytho. Modelau addysgu wedi'u symleiddio ydyn nhw, nid rhaglen efelychu MEKALUMI.
Awgrym: llusgwch y gêr chwith i'w droi â llaw.
Trên gêr
Newidiwch nifer y dannedd ar bob gêr. Gwyliwch sut mae'r buanedd a'r trorym (y grym troi) yn newid.
- Cymhareb gêr
- 1 : 2
- Buanedd allbwn
- 15 rpm · 2× yn arafach
- Trorym
- × 2
- Cyfeiriad
- Yn groes i'r modur
Pan fydd gêr bach yn gyrru un mawr, mae'r gêr mawr yn troi'n arafach ond gyda mwy o rym. Mae winshis, beiciau a chlociau'n defnyddio'r syniad hwn.
Model: gerau delfrydol heb ffrithiant na llithro. Buanedd y modur: 30 rpm.
Beth mae'r efelychiad yn ei symleiddio
- Fel arfer, mae gwrthrychau'n cael eu trin fel pe baen nhw'n berffaith anhyblyg: nid ydyn nhw'n tolcio, yn cracio nac yn treulio.
- Mae ffrithiant a gwrthiant aer yn dilyn fformiwlâu syml; mae'r byd go iawn yn fwy anniben.
Mae pob efelychiad yn symleiddio realiti. Mae gwybod sut mae'n gwneud hynny yn rhan o ddysgu peirianneg.
Cysylltiadau â phynciau ysgol
Ffiseg, mathemateg (onglau a chymarebau), chwaraeon
Cysylltiadau â meysydd eraill
Mecaneg yw sylfaen cinemateg, strwythurau a roboteg.
Gwerth gwybod
Dywedir bod Archimedes wedi honni y gallai symud y Ddaear pe bai ganddo lifer digon hir a lle i sefyll.