02-сала
Электр тізбектері
Электр тогы қалай жүреді және оны қалай басқаруға болады
Электр тізбектері шамдарды, телефондарды және қозғалтқыштарды электр энергиясымен қамтамасыз етеді. Мұнда ток неліктен жүретінін және оны қалай қауіпсіз пайдалану керектігін үйренесіз.
Кімге қолайлы
Батареяларға, шамдар мен кілттерге қызығатын балаларға және электроникаға дайындалып жүрген оқушыларға.
Не үйренесіз
- Кернеу, ток күші және кедергі деген не
- Ток жүруі үшін тізбек неге тұйық болуы керек
- Тізбектей және параллель жалғаудың айырмашылығы
- Электрондық бөлшектерге неге дәл лайықты ток керек: тым аз да емес, тым көп те емес
Тәжірибе мысалдары
-
LED жағып, оны қауіпсіз ұстайтын резистор таңдаңыз.
-
Екі шамды алдымен тізбектей, содан кейін параллель жалғап, олардың жарықтығын салыстырыңыз.
-
Тізбекке кілт орнатып, бүкіл тізбекті басқару үшін оны қай жерге қою керектігін анықтаңыз.
Не құрастыра аласыз
-
Кілті бар қалта шамы
-
Түнгі шам
-
Зуммері бар қарапайым дабыл құрылғысы
Бұл мысалдар осы саладағы жұмыстың түрін көрсетеді. Жарияланған сабақтар бұлардан өзгеше болуы мүмкін.
Шағын модельді байқап көріңіз
Бұл шағын модельдер дәл осы жерде, браузеріңізде жұмыс істейді және бет жүктелгеннен кейін интернетсіз де жұмыс істей береді. Бұлар — MEKALUMI модельдеу бағдарламасы емес, жеңілдетілген оқу модельдері.
LED қауіпсіз болсын
Батарея мен резисторды таңдаңыз, содан кейін кілтті қосыңыз. Ток тым аз болса, LED жанбайды. Ток тым көп болса, нағыз LED күйіп кетуі мүмкін.
- Ток күші
- 11,4 mA
- LED
- Қауіпсіз жанып тұр.
Резистор токты шектейді. Қаншалықты шектейтінін Ом заңы көрсетеді: ток күші = (батарея кернеуі − LED кернеуі) ÷ кедергі.
Модель: идеал батарея; қызыл LED, ондағы кернеудің түсуі тұрақты — 2 V, қауіпсіз ток шегі — шамамен 20 mA.
Модельдеу нені жеңілдетеді
- Батареялар мен сымдар көбіне идеал деп алынады, бірақ нағыз батареялардың заряды таусылады, ал нағыз сымдар қызады.
- Модельдегі бөлшектер бір-біріне дәл ұқсас; нағыз бөлшектер бір-бірінен сәл ерекшеленеді.
Кез келген модельдеу шындықты жеңілдетеді. Оның мұны қалай істейтінін білу — инженерияны үйренудің бір бөлігі.
Мектеп пәндерімен байланысы
Физика, математика (Ом заңы), технология
Басқа салалармен байланысы
Электр тізбектері цифрлық логикаға, баспа платаларын (PCB) жобалауға, автоматтандыруға және робототехникаға жол ашады.
Білген жөн
Виртуалды электр тізбектерін зерттеу қауіпсіз. Қабырғадағы розеткадан келетін электр тогы қауіпті: онымен ешқашан тәжірибе жасамаңыз.