02. arloa
Zirkuitu elektrikoak
Nola igarotzen den korronte elektrikoa, eta nola kontrolatu
Zirkuitu elektrikoek argiak, telefonoak eta motorrak elikatzen dituzte. Hemen ikasiko duzu zerk eragiten duen korrontea igarotzea eta nola erabili modu seguruan.
Norentzat den egokia
Bateriei, lanparei eta etengailuei buruz jakin-mina duten haurrentzat, eta elektronikarako prestatzen ari diren ikasleentzat.
Zer ikasiko duzu
- Zer diren tentsioa, korrontea eta erresistentzia
- Zergatik egon behar duen zirkuitu batek itxita korrontea igaro dadin
- Serieko eta paraleloko konexioen arteko aldea
- Zergatik behar duten osagaiek korronte egokia: ez gutxiegi, ez gehiegi
Esperimentu-adibideak
-
Piztu LED bat eta aukeratu hura babestuta mantentzen duen erresistentzia bat.
-
Konektatu bi lanpara seriean, gero paraleloan, eta alderatu haien argitasuna.
-
Gehitu etengailu bat eta aurkitu non jarri behar den zirkuitu osoa kontrolatzeko.
Eraiki ditzakezun gauzak
-
Etengailudun linterna bat
-
Gaueko argi bat
-
Txirrina duen alarma sinple bat
Adibide hauek arlo honetako lan mota erakusten dute. Argitaratutako ikasgaiak desberdinak izan daitezke.
Probatu eredu txiki bat
Eredu txiki hauek zure nabigatzailean bertan exekutatzen dira, eta orria kargatu ondoren konexiorik gabe (offline) ere funtzionatzen jarraitzen dute. Irakaskuntzarako eredu sinplifikatuak dira, ez MEKALUMI laborategiko simulazio-programa.
Babestu LEDa
Aukeratu bateria bat eta erresistentzia bat, eta gero piztu etengailua, korrontea igaro dadin. Korronte gutxiegi badago, LEDa itzalita geratzen da. Gehiegi badago, benetako LED bat erre liteke.
- Korrontea
- 11,4 mA
- LEDa
- Arriskurik gabe argitzen du.
Erresistentziak korrontea mugatzen du. Ohmen legeak esaten dizu zenbat: korrontea = (bateriaren tentsioa − LEDaren tentsioa) ÷ erresistentzia.
Eredua: bateria ideala; LED gorria, 2 V-ko tentsio-erorketa finkoarekin, 20 mA inguru arte segurua.
Simulazioak zer sinplifikatzen duen
- Bateriak eta kableak idealtzat hartzen dira askotan, baina benetako bateriak deskargatu egiten dira eta benetako kableak berotu egiten dira.
- Simulatutako piezak berdin-berdinak dira; benetako piezak apur bat desberdinak dira elkarren artean.
Simulazio orok errealitatea sinplifikatzen du. Nola egiten duen jakitea ingeniaritza ikastearen parte da.
Lotura eskolako irakasgaiekin
Fisika, matematika (Ohmen legea), teknologia
Loturak beste arlo batzuekin
Zirkuituek logika digitalera, PCB diseinura, automatizaziora eta robotikara eramaten dute.
Jakitea komeni da
Zirkuitu birtualak arriskurik gabe arakatu daitezke. Hormako entxufeetako elektrizitatea arriskutsua da: ez egin inoiz esperimenturik harekin.