क्षेत्र ०४
डिजिटल लजिक
एक, शून्य र हरेक कम्प्युटरभित्रका निर्णयहरू
डिजिटल लजिक कम्प्युटरको भाषा हो। “हो” वा “होइन” भनी उत्तर दिने साधारण गेटहरूलाई जोडेर गन्ने, सम्झने र निर्णय गर्ने उपकरणहरू बनाउन सकिन्छ।
कसका लागि उपयुक्त
पजल र नियमहरू मन पराउने बालबालिका, र कम्प्युटरले कसरी निर्णय गर्छ भन्नेमा जिज्ञासा राख्ने सिकारुहरू।
तपाईं के सिक्नुहुनेछ
- बाइनरी सङ्केतहरू के हुन्: १ र ०, अन र अफ
- AND, OR र NOT गेटहरूले कसरी काम गर्छन्
- सत्यता तालिका (ट्रुथ टेबल) कसरी पढ्ने र बनाउने
- गेटहरू मिलेर गन्ने र सम्झने परिपथहरू कसरी बन्छन्
प्रयोगका उदाहरणहरू
-
दुई वटा स्विच र एउटा AND गेट प्रयोग गरेर दुवै बटन थिच्दा मात्र बल्ने बत्ती बनाउनुहोस्।
-
दुईमध्ये कुनै पनि ढोका खुल्दा बत्ती बाल्ने परिपथ बनाउनुहोस्।
-
गेटहरू मिलाएर दुई वटा बाइनरी सङ्ख्याको जोड निकाल्नुहोस्।
तपाईंले बनाउन सक्ने कुराहरू
-
गोप्य सङ्केत (कम्बिनेसन) भएको ताल्चा
-
बाइनरी काउन्टर (गन्ती गर्ने परिपथ)
-
ट्राफिक बत्तीको साधारण नियन्त्रक
यी उदाहरणहरूले यस क्षेत्रमा कस्तो किसिमको काम हुन्छ भन्ने देखाउँछन्। प्रकाशित पाठहरू यसभन्दा फरक हुन सक्छन्।
एउटा सानो मोडेल चलाएर हेर्नुहोस्
यी साना मोडेलहरू यहीँ तपाईंको ब्राउजरमा चल्छन् र पृष्ठ एक पटक लोड भएपछि अफलाइन (इन्टरनेटबिना) पनि चलिरहन्छन्। यी सरलीकृत शिक्षण मोडेल हुन्, MEKALUMI को सिमुलेसन इन्जिन (गणना गर्ने प्रोग्राम) होइनन्।
लजिक गेट
इनपुटहरू अन र अफ गर्नुहोस्, त्यसपछि एउटा गेट छान्नुहोस्। बत्तीले आउटपुट देखाउँछ।
- आउटपुट
- बत्ती निभेको (०)
AND: A र B दुवै १ हुँदा मात्र बत्ती बल्छ।
| A | B | आउटपुट |
|---|---|---|
| ० | ० | ० |
| ० | १ | ० |
| १ | ० | ० |
| १ | १ | १ |
लजिक गेटहरूले ठ्याक्कै तोकिएका नियम पालना गर्छन्, त्यसैले यो मोडेलले वास्तविक डिजिटल लजिकजस्तै व्यवहार गर्छ।
सिमुलेसनले के-के सरल बनाउँछ
- धेरैजसो पाठहरूमा सङ्केतहरू तुरुन्तै बदलिन्छन्, तर वास्तविक चिपहरूलाई अलिकति समय लाग्छ।
- बिजुलीको खपत र नोइज (अनावश्यक गडबड सङ्केत) जस्ता विद्युतीय विवरणहरू प्रायः समावेश गरिँदैनन्।
हरेक सिमुलेसनले वास्तविकतालाई सरल बनाउँछ। यसले त्यो कसरी गर्छ भनेर बुझ्नु इन्जिनियरिङ सिक्ने कामकै एउटा भाग हो।
विद्यालयका विषयहरूसँगको सम्बन्ध
गणित (बाइनरी सङ्ख्या), कम्प्युटर विज्ञान, इलेक्ट्रोनिक्स
अन्य क्षेत्रहरूसँगको सम्बन्ध
डिजिटल लजिकले परिपथलाई स्वचालन, प्रोग्रामिङ र रोबोटिक्ससँग जोड्छ।
जानिराख्नुहोस्
हरेक कम्प्युटर र फोनभित्र लजिक गेटजस्तै काम गर्ने अर्बौं साना स्विचहरू हुन्छन्।