03. arloa
Zinematika
Nola mugitzen diren mekanismoak: engranajeak, barrak eta espekak
Zinematikak mugimendua deskribatzen du: posizioak, ibilbideak eta abiadurak. Mugimendu bat beste bat nola bihur daitekeen erakusten du.
Norentzat den egokia
Engranajeak, bizikletak eta jostailu mugikorrak gustuko dituzten eta mugimendu bat beste bat nola bihurtzen den jakin nahi duten ikasleentzat.
Zer ikasiko duzu
- Nola aldatzen dituzten engranajeek abiadura eta biraketa-noranzkoa
- Nola ematen duen transmisio-erlazio batek abiadura indarraren truke
- Nola bihurtzen duten barra-mekanismoek biraketa joan-etorriko mugimendu
- Nola jarraitu puntu mugikor baten ibilbidea
Esperimentu-adibideak
-
Engranatu engranaje txiki bat handi batekin eta zenbatu bakoitzak zenbat bira ematen dituen.
-
Eraiki biela-kranka mekanismo bat eta begiratu nola mugitzen den pistoia.
-
Aldatu barra baten luzera eta ikusi nola aldatzen den haren ibilbidea.
Eraiki ditzakezun gauzak
-
Engranaje-kaxa bat tornu motel eta indartsu baterako
-
Kranka batek eragiten duen pistoi bat
-
Haizetako-garbigailu baten mekanismoa
Adibide hauek arlo honetako lan mota erakusten dute. Argitaratutako ikasgaiak desberdinak izan daitezke.
Probatu eredu txiki bat
Eredu txiki hauek zure nabigatzailean bertan exekutatzen dira, eta orria kargatu ondoren konexiorik gabe (offline) ere funtzionatzen jarraitzen dute. Irakaskuntzarako eredu sinplifikatuak dira, ez MEKALUMI laborategiko simulazio-programa.
Aholkua: arrastatu ezkerreko engranajea eskuz biratzeko.
Engranaje-trena
Aldatu engranaje bakoitzaren hortz kopurua. Begiratu nola aldatzen diren abiadura eta biratzeko indarra.
- Transmisio-erlazioa
- 1 : 2
- Irteerako abiadura
- 15 rpm · 2× motelago
- Biratzeko indarra
- × 2
- Noranzkoa
- Motorraren kontrakoa
Engranaje txiki batek handi bat eragiten duenean, handiak motelago biratzen du, baina indar handiagoz. Tornuek, bizikletek eta erlojuek ideia hori erabiltzen dute.
Eredua: engranaje idealak, marruskadurarik eta irristatzerik gabe. Motorraren abiadura: 30 rpm.
Simulazioak zer sinplifikatzen duen
- Zinematikak mugimendua aztertzen du, askotan zein indarrek eragiten duten galdetu gabe.
- Piezak ezin hobeto egokitzen direla jotzen da, tarterik eta jokorik gabe.
Simulazio orok errealitatea sinplifikatzen du. Nola egiten duen jakitea ingeniaritza ikastearen parte da.
Lotura eskolako irakasgaiekin
Matematika (geometria eta proportzioak), fisika, diseinua eta teknologia
Loturak beste arlo batzuekin
Zinematika mekanikan oinarritzen da, eta ezinbestekoa da robotikarako.
Jakitea komeni da
Bizikletan, kateak eta tamaina desberdineko engranajeek abiadura ematen dute indarraren truke aldapan gora zoazenean.