12-сала
Басқару жүйелері
Жүйені мақсатты мәнде ұстайтын кері байланыс
Басқару жүйелері машинаның не істеп жатқанын өлшейді, оны не істеуі керек екенімен салыстырады және түзетеді — қайта-қайта. Осы кері байланыс бөлмеде қажетті температураны немесе резервуарда қажетті су деңгейін ұстап тұрады.
Кімге қолайлы
Графиктер мен дәл баптауды ұнататын оқушыларға және термостаттың бөлмені қалай жылы ұстайтыны туралы ойланып көрген әркімге.
Не үйренесіз
- Кері байланыс деген не: өлшеу, салыстыру, түзету
- Датчиктер мен реттегіштер қалай бірге жұмыс істейді
- PI- немесе PID-реттегіш қаншалықты күшті әрекет ету керектігін қалай шешеді
- Жүйе неге мақсатты мәннен асып кетуі немесе тербелуі мүмкін және оқу моделі шеңберінде оны қалай тұрақты етуге болады
Тәжірибе мысалдары
-
Клапанды басқару арқылы виртуалды резервуардағы су деңгейін берілген мәнде ұстап тұрыңыз.
-
Реттегішті баптап, температураның берілген мәннен асып кететінін-кетпейтінін бақылаңыз.
-
Кері байланысты өшіріп, қайта қосып, жүйенің қалай әрекет ететінін салыстырыңыз.
Не құрастыра аласыз
-
Жылыжайға арналған термостат
-
Резервуардағы су деңгейінің реттегіші
-
Айналу жылдамдығын тұрақты ұстайтын қозғалтқыш
Бұл мысалдар осы саладағы жұмыстың түрін көрсетеді. Жарияланған сабақтар бұлардан өзгеше болуы мүмкін.
Модельдеу нені жеңілдетеді
- Жүйелер — жеңілдетілген оқу модельдері: олар нағыз машинаның дәл әрекетін емес, басқару идеясын көрсетеді.
- Нағыз датчиктердің көрсеткіштерінде шу болады және олар баяу жауап береді, ал нағыз машиналардың модель ескермеуі мүмкін шектеулері бар.
Кез келген модельдеу шындықты жеңілдетеді. Оның мұны қалай істейтінін білу — инженерияны үйренудің бір бөлігі.
Мектеп пәндерімен байланысы
Математика (графиктер және өзгеру жылдамдығы), физика, информатика, технология
Басқа салалармен байланысы
Басқару жүйелері автоматтандыруға, датчиктерге және электр тізбектеріне негізделеді әрі роботтардың, жылыту және сумен жабдықтау жүйелерінің тұрақты жұмысын қамтамасыз етеді.
Білген жөн
Денеңіз де кері байланысты пайдаланады: тым ысып кеткенде салқындау үшін терлейсіз, ал тоңғанда жылыну үшін қалтырайсыз.