Fusha 12
Sistemet e kontrollit
Lidhja e kundërt (feedback) që e mban sistemin te synimi
Sistemet e kontrollit masin çfarë po bën një makinë, e krahasojnë me atë që duhet të bëjë dhe e korrigjojnë, përsëri e përsëri. Kjo lidhje e kundërt e mban një dhomë në temperaturën e duhur ose një rezervuar në nivelin e duhur të ujit.
Kujt i përshtatet
Nxënës që pëlqejnë grafikët dhe rregullimet e imëta, si dhe kushdo që ka pyetur veten si e mban një termostat dhomën të ngrohtë.
Çfarë do të mësoni
- Çfarë është lidhja e kundërt (feedback): matja, krahasimi, korrigjimi
- Si punojnë së bashku sensorët dhe kontrolluesit
- Si vendos një kontrollues PI ose PID sa fort të reagojë
- Pse një sistem mund ta kalojë synimin ose të lëkundet, dhe si të bëhet i qëndrueshëm brenda modelit mësimor
Shembuj eksperimentesh
-
Mbani një rezervuar virtual në një nivel të synuar uji duke kontrolluar një valvul.
-
Rregulloni një kontrollues dhe shikoni nëse temperatura e kalon vlerën e synuar.
-
Çaktivizoni dhe aktivizoni lidhjen e kundërt, dhe krahasoni si sillet sistemi.
Çfarë mund të ndërtoni
-
Një termostat për një serrë
-
Një kontrollues i nivelit të ujit për një rezervuar
-
Një motor që mban shpejtësi të qëndrueshme
Këta shembuj tregojnë llojin e punës në këtë fushë. Mësimet e publikuara mund të ndryshojnë.
Çfarë thjeshtëson simulimi
- Sistemet janë modele mësimore të thjeshtuara: ato tregojnë idenë e kontrollit, jo sjelljen e saktë të një makine të vërtetë.
- Sensorët e vërtetë japin lexime me zhurmë dhe janë të ngadaltë, dhe makinat e vërteta kanë kufizime që një model mund t'i lërë jashtë.
Çdo simulim e thjeshtëson realitetin. Të dish si e bën këtë është pjesë e të mësuarit të inxhinierisë.
Lidhjet me lëndët shkollore
Matematika (grafikët dhe shpejtësitë e ndryshimit), fizika, informatika, teknologjia
Lidhjet me fushat e tjera
Sistemet e kontrollit mbështeten te automatizimi, sensorët dhe qarqet elektrike, dhe i mbajnë të qëndrueshëm robotët, ngrohjen dhe sistemet e ujit.
Mirë të dihet
Edhe trupi juaj përdor lidhjen e kundërt: kur ju bëhet tepër vapë, djersiteni për t'u freskuar, dhe kur ju bëhet ftohtë, dridheni për t'u ngrohur.